Một Cuộc Khủng Bố Có Thể Xẩy Ra“ (II)

 

Rửa chén ở Đức

 

Như thế, hè 2015, Anis Amri tới Đức, được ghi danh ở Freiburg (bang Baden-Würtemberg) và chuyển tiếp đi Berlin, từ đây chuyển tiếp tới Dormund (Nordrhein-Westfahlen) rồi cuối cùng tới tỉnh Emmerich. Khác với những người tị nạn khác, Amri tìm được việc làm rất nhanh: Rửa chén trong một nhà hàng ăn. Một bạn tị nạn quen biết thời đó mô tả „Amri là người luôn nổi giận“.

Nổi giận với thiên hạ, với cuộc sống của cậu, với ngay cả đất nước này, một đất nước cứ chuyển cậu từ nơi này tới nơi khác. Nghĩa là lỗi luôn là do người khác, chứ không do cậu.

Một dấu hiệu cho thấy đầu óc Anis lúc đó đã căng đầy hận thù là cậu sớm tham gia vào các nhóm hồi giáo quá khích thuộc phái Salafit ở bang NW và bang Niedersachsen. Cậu lui tới ít nhất 15 nhà nguyện hồi giáo, hầu hết ở Dortmund. Cảnh sát tiểu bang về sau cho hay, cậu trở thành người xướng kinh trong một vài nhà nguyện, nhưng những người đứng đầu các nhà này phản bác điều đó. Anis bực dọc nói với một người quen: „Tất cả những người âu châu đều là bọn không tin Chúa“. Không lâu sau đó cậu bị bắt vì tội chôm của người cùng trại hai máy điện thoại cầm tay hiệu Samsung-Galaxy.

Nhìn lại thì thấy như kiểu Amri đã có một bản đồ trong đầu về những tụ điểm của hổi giáo cực đoan, để cậu năng lui tới. Nếu quả có bản đồ đó, thì Hildesheim là thành phố phải được tô đậm nhất, cụ thể ở đó có một nhà nguyện hồi giáo trên đường Martin Luther. Vị giảng thuyết ở đây là một người I-rắc có tên Abu Walaa. Về sau ông này đã bị bắt; các cơ quan an ninh coi ông là người lãnh đạo về mặt ý thức hệ và chỉ huy một màng lưới lớn IS tại Đức.

Amri làm việc cho một quán Pizza tại Hildesheim, lái xe giao hàng 30 giờ mỗi tháng. Chủ quán Pizza tự giới thiệu là một sinh viên từ Ai-cập, mở quán để kiếm thêm chút tiền đi học. Chủ quán cho hay, người mới vào làm này khá cục mịch, không hiểu sao sau vài tuần chẳng thấy hắn ta tới làm nữa.

Cơ quan an ninh cài một nhân viên dọ thám vào nhóm chung quanh Abu Walaa. Người này mật báo lần đầu tiên ngày 19.11.2015 về Amri: Ở đây có một người tên là Anis, anh ta „muốn làm một cái gì ở đây“.

Mật thám viên là một anh đẫy đà, gần 40 tuổi, tóc đen dày. Từ 2004 anh đã hành nghề mật báo, ban đầu nhiều năm trà trộn trong đám buôn lậu và chích choác. Từ 2011 anh là người được cảnh sát tiểu bang coi là kẻ đưa tin chắc chắn nhất về nhóm hồi giáo cực đoan. Anh là khách đều đặn của Abu Walaa và của phụ tá Walaa tên là Boban S., một kĩ sư hoá học vốn được những người trong đám gọi là „Anh (Người) Serbien“. Mật báo viên cho hay, „họ cũng muốn lập nhà nước hồi giáo ở đây“; ngoài ra họ cũng muốn đưa luật hồi giáo (Scharia) vào áp dụng ở Đức „kể cả bằng phương tiện bạo lực để hoàn thành mục tiêu lớn của họ“.

Mật thám viên thỉnh thoảng chở Amri trong xe mình. Người này cho biết, Amri hớn hở cho cho ông hay, anh ta có thể „mua dễ dàng một khẩu súng trường ở Napoli“. Nhiều lần Amri nói về „chuyện thực hiện khủng bố“. Amri được mởi tới gặp riêng Walaa nhiều bận, có thể là để được chỉ dẫn cách „du hành sang Nhà Nước Hồi Giáo“ (I-rắc, Sy-ri). An ninh tiểu bang xin phép Công Tố Viện Liên Bang được canh chừng Amri. Từ lúc này Amri bị theo dõi 100%.

Trước Giáng Sinh 2015 „Anh Serbien“, phụ tá của Abu Walaa, tổ chức một cuộc di hành đường trường cho môn sinh của mình. Amri cũng tham gia. Các học viên mang túi nặng trên mình đi bộ suốt 16 cây số, gọi là để „chuẩn bị cho chuyến du hành về Nhà Nước Hồi Giáo“. Amri lội dọc nước Đức như một người lính đức. Nhưng anh ta thực hiện một lối quân dịch khác: Cuộc chiến của cậu là cuộc thánh chiến hồi giáo (Dschihad).

Một người quen biết Amri thời đó mô tả cậu là một tín đồ hồi giáo rất đạo đức, chỉ biết hết lòng tin vào „miệng lưỡi của Anh Serbien“. Nhưng Amri „cũng có tật lạ“, hắn thường nổi khùng, thỉnh thoảng „đúng là hiếu chiến“, nếu gặp sự gì không vừa lòng. „Khi đó hắn đánh mạnh vào đùi và la hét.

Thời đó Amri cứ lui tới giữa Hildesheim và vùng Rhur. Ở Dormund „Anh Serbien” lập một phòng nhà nguyện trên lầu một của một căn nhà sơn màu xanh xám. Amri thường ở đây lâu giờ. Có lúc cậu ngủ lại trong nhà và chỉ rời nhà sau ba ngày, chứ không sớm hơn. Cậu có riêng một chìa khoá nhà.

Đó là vào những tháng cuối 2015 sang đầu 2016; ở đây đầu óc Amri được đổ đầy các bài học ý thức hệ. Cậu cầu nguyện nhiều lần trong ngày, đổ hết tâm học hỏi kinh Coran, ban ngày ra chợ trời bán nước hoa, thứ nước hoa halal, nghĩa là loại nước tinh chế theo chuẩn mực hồi giáo. Nhiều dấu hiệu cho thấy, ý định khủng bố lúc này đã chín mùi trong cậu. Giờ đây Âu châu là kẻ thù cảu cậu.

 

Ba cách để loại Amri

 

Xét trên bình diện luật pháp có thể có ba cách để chận đứng Amri. Thứ nhất, có thể bắt nhốt vì đương sự là một tay khủng bố tiềm ẩn, nhưng cơ quan thụ lí điều tra là Viện Công Tố Liên Bang không thể ra lệnh bắt, vì không đủ chứng cớ. Thứ hai, có thể bắt vì những tội hình sự mà Amri đã phạm trong thời gian một năm rưỡi ở Đức: gây thương tích cơ thể, khai man lí lịch, buôn bán ma tuý, biển thủ trợ cấp xã hội.

Thứ ba, có thể trục xuất Amri.

Điều 58a Luật Cư Trú cho phép quôc gia có thể „căn cứ trên những dữ kiện dự đoán nhằm tránh một nguy hiểm đặc biệt cho an ninh CHLB Đức hoặc tránh một nguy cơ khủng bố để ra lệnh trục xuất mà không cần phải chứng minh trước“. Xem ra khoản này đã được đặt ra cho chính Amri.

Tháng 3.2016 cảnh sát hình sự NW gởi một tin nhắn cho Bộ Trưởng Nội Vụ tiểu bang. Theo các nhân viên điều tra, „có nguy cơ xẩy ra một hành động khủng bố của Anis Amri“; vì thế, theo họ, „việc trục xuất Amri là chính đáng“. Vị trưởng phòng đặc trách của Bộ cho hay, khó có hi vọng trục xuất được, các toàn án đặt ra nhiều yêu sách khó khăn, trước khi họ thật sự cho phép trục xuất.

Ở GTAZ cũng không ai tin vào hiệu năng của điều khoản 58a. Bởi vì, cũng như trước đây ở Ý, chính quyền tunisie chẳng phản ứng gì cả về căn cước của Amri. Và không thể nào trục xuất được, nếu không có giấy tờ của quốc gia liên hệ.

Chuyện điều 58a vô hiệu nghiệm là sự chẳng lạ. Lẽ ra đây là lần đầu tiên điều khoản này phải được áp dụng. Nó được đưa vào luật cư trú năm 2004 như một phản ứng trước biến cố ngày 11 tháng 9, để áp dụng cho những trường hợp đúng như của Amri. Nhưng nhiều năm qua nó chẳng được áp dụng, vì luôn có một cái gì đó ngăn cản. Điều khoản chỉ có trên giấy mà thôi.

Trong lúc này Amri không chỉ đi lại trong vùng Rhur và bang Niedersachsen, cậu còn đều đặn đi Berlin. Kể từ ngảy bị chận ở bến xe trung tâm, Amri biết mình bị cảnh sát theo dõi. Một mật thám viên cho hay, Amri rất cẩn thận, luôn nhìn lui nhìn tới quanh mình, nhiều khi cậu đổi lề đường mà chẳng có lí do.

Cậu luôn đi xuyên qua các bến xe lửa và các trung tâm mua bán, rõ ràng với hi vọng cắt được đuôi theo dõi. Cậu bất chợt rời toa xe điện ngầm rồi lại bước vào toa khác, chen lẫn vào đám đông. Người theo dõi ghi: „Amri cho thấy có một mưu toan bất bình thường“. Phải chăng các nhà điều tra quả thật đã không thấy gì khả nghi lắm khi kiểm soát điện thoại của Amri?

Các cơ trách nhiệm phải làm việc quá mức. Hàng ngàn trang tài liệu điều tra, hàng tá tên tuổi khác nhau, bảy trang cá nhân trong Facebook, một đống đon xin trợ cấp xã hội. Một nhân viên Bộ Nội Vụ bang NW cho hay: „Tôi không dấu được bực mình, khi thấy nó xỏ mũi chúng tôi đi như thế“.

Một nữ nhân viên cảnh sát tiểu bang ghi vào cột „cư trú của Amri“: „Hắn ta lại có mặt ở NW, dù có lẽ chẳng ai muốn đọc hay muốn nghe đến tên tuổi này nữa.“ Bà ghi trong một điện thư khác: „trước sau chúng tôi cứ bị hắn qua mặt mọi chuyện“. Vài ngày sau lại viết: „Tôi chẳng ngạc nhiên chút gì nữa về chuyện này.“ Một nữ nhân viên của Sở Tị Nạn Liên Bang chơi chữ gọi cậu là „Unser Anus“ („Cái anh chàng lỗ đít của chúng ta“. Chữ Anis được viết thành Anus = lỗ đít).

Rồi còn một vấn đề nữa: thẩm quyền trách nhiệm. Việc di chuyển qua lại giữa Berlin và Nordrhein-Westfahlen của Amri làm nhà nước liên bang bở hơi tai. Một nhân viên cao cấp của Bộ Nội Vụ tại Düsseldorf viết ngày 07.03.2016: Nếu tất cả làm đúng mọi chuyện thì lẽ ra Berlin đúng là người chịu trách nhiệm điều tra và đưa ra những biện pháp chấm dứt cư trú.

Nhưng Berlin không trục xuất Amri, cũng vì sau đó ba tuần Amri lại quay trở lại Oberhausen. Như vậy lại thuộc trách nhiệm của NW. Một công chức thuộc Bộ Nội Vụ ở Düsseldorf tỏ ra bất lực: „Làm sao chúng tôi giờ đây lại có thể biết được toàn bộ diễn tiến đã xẩy ra trước đó?

Câu trả lời chân thực là: chẳng làm được gì hết. Bởi vì chế độ liên bang của Đức không dự trù cơ chế nào cho việc giải quyết những trường hợp như của Amri. Có nhóm GTAZ đấy, nhưng cơ quan này chỉ trách nhiệm cho những trường hợp nghi can khủng bố mà thôi. Có một cơ quan gần giống như thế cho những trường hợp tị nạn, có tên „Arbeitsgruppe Status“ (Nhóm đặc trách tình trạng tị nạn), nhưng lại chỉ lo chuyện luật ngoại kiều mà thôi. Cảnh Sát Hình Sự Liên Bang là tổ chức cảnh sát lớn nhất, nhưng luật liên bang không chuyển giao thẩm quyền trách nhiệm cho cơ quan này.

Rồi còn thêm Viện Bảo Hiến (tình báo nội địa), một tập hợp của 16 tiểu bang và 1 cơ quan liên bang. Ngày 19.02.2016, một ngày sau khi Amri bị khám xét ở bến xe bút tại Berlin, đại diện của 17 cơ quan có một buổi họp kín ở Köln. Họ bàn về một đề tài, mà về sau nhìn lại, thấy nó như một trò đùa: Viện Bảo Hiến phải giải quyết như thế nào đối với những thành phần hồi giáo nguy hiểm, khi chúng vượt ranh giới các tiểu bang? Ta có thể đoán, khi đưa ra nội dung nghị trình này, trong đầu của các vị trưởng cơ quan bảo hiển hẳn nghĩ tới trường hợp Amri.

Một cách chính thức, Amri không những có tên trong danh sách những tay hồi giáo cực đoan, mà cậu đồng thời cũng được xếp vào thành phần „nguy hiểm“ (Gefährder) và theo luật thì đây là chuyện thuộc thẩm quyền của cảnh sát. Viện Bảo Hiến cũng họp chung với GTAZ, họ biết trường hợp Amri, nhưng trong tình hình khẩn thiết như lúc này, thì họ lại không có trách nhiệm. Thật phi lí.

Tuy nhiên nhà nước vẫn luôn còn một khả thể để loại Amri khỏi vòng chiến: kết án cậu vì những tội phạm chung chung. Thời điểm tốt nhất cho giải pháp này là tháng 7.2016.

 

Ma tuý và đâm chém

 

Vào một ngày thứ hai giữa tháng 7 năm 2016 lúc 6 giờ 30 sáng Amri và hai người quen tấn công một quán nước ở đường Herta vùng Neuköln và ẩu đả với một nhóm thanh niên trong đó. Một trong hai người đi cùng Amri dùng con dao cắt thịt Döner đâm một khách hàng gần chết. Theo lời khai của một nhân chứng, Amri dùng búa đánh vào mặt một khách hàng khác. Rõ ràng đây là cuộc đấu đá giữa những tay hút xách và buôn bán ma tuý.

Các điều tra viên quan sát sự xuất hiện của Amri trong đám hút xách và biết chính cậu có dùng kích dược Ectasy và ma tuý. Qua nghe lén điện thoại, họ biết được Amri đặt mua 20 gói nhỏ ma tuý không rõ loại nào tại một tay bán sỉ. Họ lần theo Amri tới khu công viên nhỏ (Kleiner Tiergarten ở Berlin), một địa điểm thuộc quyền các tay anh chị người bắc-phi. Họ quay phim cảnh Amri rời nhà nguyện hồi giáo đi tới một khách hàng và chuyển trao hàng hoá. Giữa một chiến binh thánh chiến (Dschihad) và tội lỗi chỉ cách nhau vài bước nhỏ.

Biên bản cảnh sát về vụ đánh chém trong quán nước ghi: Amri và đồng phạm không có địa chỉ thường trú; những người này bị bắt gặp nhiều lần về tội sử dụng và buôn bán ma tuý. „Vì thế yêu cầu cho lệnh bắt giữ.“ Nếu như công tố viên đã biết tiền sử tội phạm của Amri – hẳn ông đã có thể gom các tiền án của cậu và ra án nhiều năm tù; ông chẳng cần phải điều tra gì thêm. Nhưng công tố viên đã không biết tiền sử của Amri và những nhân chứng thì chẳng ai muốn lên tiếng. Và ông đã không nghe theo cảnh sát yêu cầu toà án ra trát bắt giữ. Amri vẫn được tự do.

Những ngày sau vụ đánh chém, Amri gọi điện nhiều lần cho gia đình; cậu nói, cậu bị người ta đánh và muốn rời khỏi nước Đức. Rõ ràng đây là do hậu quả của cuộc tấn công quán nước. Theo một nhân chứng, chủ quán là một đại gia đình ả-rập. Chủ này chắc chắn sẽ không để yên cho một vụ đánh phá như thế. Và Amri sợ, người điều tra cho hay như thế. Vì thế cậu từ giã bạn bè ở Berlin ngày 29.07.2016 và lên xe bút chạy đường dài sang Zurich (Thuỵ-sĩ).

Nhưng những mật báo viên vẫn nghe lén điện thoại và biết được dự tính của cậu. Amri bị bắt tại Friedrichshafen trước khi qua biên giới Thuỵ-sĩ. Cậu mang trong mình hai thẻ kiểm tra giả của Ý, 281,42 đồng âu kim tiền mặt, một điện thoại cầm tay hiệu Samsung và một liều ma tuý.

Amri muốn rời Đức. Nước Đức muốn tống cổ cậu, nhưng đã không cho cậu đi. Khác với người Ý, người Đức muốn tìm một lối giải quyết tốt về mặt đạo đức: Họ không muốn đẩy một tay khủng bố tiềm ẩn sang bắt các quốc gia láng giềng nhận, những người theo dõi đã cho báo ZEIT hay như thế.

Vì không đi được và phải trả về Berlin, Amri thực hiện quyết định mình.

(còn tiếp)

Phóng sự điều tra về vụ khủng bố dịp tháng 12 vừa rồi tại Berlin (2)

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *