1975-2005: Ba mươi năm

Công giáo Việt Nam dưới chế độ Cộng sản

Cơ sở Phong Trào Giáo Dân Việt Nam Hải Ngoại tại Đức và Nguyệt-san Diễn Đàn Giáo Dân (Hoa Kì) vừa trình làng một cuốn sách bề thế với tựa đề như trên (650 trang, khổ 16×23 cm). Nhân dịp này chúng tôi đã tiếp xúc, trao đổi với giáo-sư Đỗ Mạnh Tri, người điều hợp tập tài liệu trên. Sau đây xin ghi lại một vài nội dung của cuộc trao đổi.

– T30 nama Giáo-sư, xin Giáo sư cho biết lý do tại sao có tập sách này ?

– Câu trả lời nằm ngay trong tựa đề của tác phẩm : 1975-2005. Đã ba mươi năm kể từ ngày đảng cộng sản Việt Nam khống chế toàn lãnh thổ. Từ ngày 30 tháng tư năm 1975 đến nay, thế giới biến đổi. Mình cũng biến đổi thôi. Không biến đổi sao được ! Việt Nam 2005 không phải Việt Nam 1975. Nhưng Thế giới biến đổi ra sao, Việt Nam biến đổi thế nào, chúng ta đều biết cả… Một chế độ rệu rã, tham ô, bạo ngược tiếp tục thao túng và cản đường đi lên của dân tộc. Vậy 30 năm là dịp thôi thúc chúng ta nhìn lại những chặng đường đã trải qua. Không phải để hoài niệm hay khơi lại những ấm ức, hận thù. Nhưng để sòng phẳng với quá khứ, tìm lối thoát cho hiện tại và tương lai. Nói cách khác, nhìn lại là để đi tới. Đi sao cho kịp người. Đi để không phản bội quá khứ. Để khỏi lỗi hẹn với tương lai.

– Nhưng nhìn lại quá khứ, nhận diện hiện tại để mở đường cho tương lai là vấn đề chung của mọi người Việt trong cũng như ngoài nước, tại sao nhan đề của tập sách có vẻ như hạn chế vào tương quan Công giáo/Cộng sản ?

Chuyện đất nước dĩ nhiên là chuyện chung, nhưng mỗi cá nhân, tập thể sống hoàn cảnh đất nước từ vị trí của mình và mang phần trách nhiệm cá nhân hay tập thể từ vị trí đó. Từ 30 năm nay, không có gì thoát ra ngoài vòng kiềm toả của chế độ độc tài toàn trị. Nhìn từ góc cạnh nào cũng phải đặt vấn đề chế độ. Có thể có những tuyển tập nhan đề Ruộng đồng Việt Nam, Rừng Việt Nam, Giáo hội Phật giáo Việt Nam Thống nhất hoặc Văn Nghệ sĩ Việt Nam, Trí thức Việt Nam, Nông dân Việt Nam, Nhà báo Việt Nam, Trẻ em Việt Nam, Phụ nữ Việt Nam và cả Trộm cướp Việt Nam v.v.. 30 năm dưới chế độ Cộng sản. Đất nước là của chung (cộng hoà), nhưng không nên nói chuyện đất nước cách chung chung. Người làm chính trị có cái nhìn chính trị và nhiệm vụ chính trị, người làm văn hoá có trách nhiệm văn hoá v.v… Là những người có cùng một niềm tin tôn giáo, chúng tôi cố gắng nhìn toàn cảnh đất nước từ vị trí tôn giáo của mình. Chúng tôi ý thức rằng, trong cộng đồng dân tộc, công giáo là một thành phần đáng kể. Đối diện với chính quyền toàn trị, công giáo là một thành phần đáng nể, từng bị chính quyền ‘quan tâm’ nhiều. So sánh với các tôn giáo khác, công giáo cũng đỡ bị sứt mẻ hơn cả. Mà vì thế, có trách nhiệm lớn trong việc làm chuyển hoá đất nước.

– Cuốn sách có thể nói là một tài liệu của nhiều người viết trong và ngoài nước. Gs có thể cho biết đôi nét về các tác giả ?

– Các tác giả đều là những người đấu tranh cho tự do dân chủ cách này hay cách khác, có chút vốn suy tư và phần đông cũng là người cầm bút. Chúng tôi đến với nhau từ nhiều nơi. Bên Úc có chị Phạm Minh Tâm. Bên Hoa Kỳ : Bửu Sao, Nguyễn Tiến Cảnh, Lê Thiên, Đỗ Hữu Nghiêm, Trần Ngọc Vân. Mặc Giao sống tại Canada. Trần Ngọc Báu bên Thuỵ Sĩ. Nguyễn Văn Tánh : Vương quốc Bỉ. Phạm Hồng Lam : Đức quốc. Đỗ Mạnh Tri : Pháp. Còn Vũ Sinh Hiên, Chân Tín – Nguyễn Ngọc Lan, Nguyễn Chính Kết sống tại Việt Nam. Tưởng cũng cần nhắc tới những anh em tuy không viết nhưng đã trao đổi và góp ý với chúng tôi nhiều, như anh Nguyễn Tiến Ích (Hoa Kỳ), anh Nguyễn Bá Lệ (Anh quốc), anh Lê Văn Yên (Đức).

Đa dạng về nơi ở, chúng tôi cũng đa dạng về lý lịch, về cách nhìn nhận và đánh giá thực tại. Nhưng chấp nhận nhau, hơn nữa, đón nhận nhau trong cùng một tập sách vì tin nhau. Trừ bài của Vũ Sinh Hiên được tái bản, và bài của Chân Tín-Nguyễn Ngọc Lan tuy có chuyền tay nhưng chưa xuất bản, những bài khác đều được viết vào dịp kỷ niệm Ba mươi năm. Mỗi bài được người viết gửi đi cho cả nhóm đọc, thảo luận, góp ý.

– Đó là về tác giả, còn nội dung tập sách ?

– Ba mươi năm là thời gian của một thế hệ. Đủ dài để suy nghĩ, đặt lại vấn đề cho đất-nước và Giáo hội. Trên phương diện lịch sử và chính trị, một quan điểm nếu sau 30 năm không được xét lại thì quan điểm đó trở thành chính thống. Ở đây, chúng tôi không có tham vọng duyệt lại lịch sử, mà chỉ cố gắng bằng suy tư, tìm tòi, sao lục theo khả năng mỗi người nhằm trả lời cho một vài vấn nạn mà riêng mình vẫn thao thức. Chẳng hạn như những câu hỏi :

Đâu là cốt lõi chính sách của đảng cộng sản Việt nam đối với Công giáo ba mươi năm qua ? Trước một chính sách như thế tại sao có quá ít người dám đứng lên phản đối? Riêng lãnh đạo giáo hội Công giáo đã phản ứng ra sao ? Đã chọn cho mình con đường nào để “sống phúc âm giữa lòng dân tộc”? Có chăng một đường hướng chung của hàng giáo sĩ trong cuộc lựa chọn này? Phải chăng giáo hội Công giáo có khuynh hướng đi với quyền lực ? Đâu là vai trò của Vatican ? Có chăng những gương sống đạo giữa đời trong hoàn cảnh bất thường đó ? Tắt lại, Công giáo được gì, mất gì sau 30 năm ? Đâu là trách nhiệm của Giáo hội đối với tương lai đất nước? Một giáo hội như Chúa muốn phải có bộ mặt như thế nào? Và còn nhiều những vấn nạn khác nữa.

– Giáo sư có thể cho biết khái quát về ước vọng của tập sách ?

– Chỉ có thể là Tự do, Dân chủ. Chọn suy nghĩ, sưu tầm và trình bày những cảm nhận của mình về tương quan giữa Giáo hội và Chính quyền cộng sản ba mươi năm qua, chúng tôi mong góp phần làm chuyển hoá đất nước, bằng cách đào sâu nhận thức và từ đó ý thức hơn về trách nhiệm của Giáo hội Công giáo, của người công giáo, trong tiến trình dân chủ hoá đất nước. Mỗi người trong chúng tôi đều thành thực và thành tâm. Nhưng chính xác và khách quan tới đâu, thật không thể xác quyết. Vì, dù trong nước hay ngoài nước, chúng tôi biết mình không đứng trên bờ nhìn nước chảy. Chúng tôi cũng nổi trôi cách này hay cách khác, ở nơi này hay nơi khác, với vận mệnh của Giáo hội và Quê hương.

Mong rằng những đóng góp hạn hẹp của chúng tôi trong tập sách này mang lại lợi nhiều hơn hại cho Quê hương và Giáo hội Công giáo Việt Nam.

Giới Thiệu “30 Năm Công Giáo Việt Nam Dưới Chế Độ Cộng Sản

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *